Herziening luchtruim

Het Nederlandse luchtruim wordt steeds intensiever gebruikt. De ruimte in de lucht neemt echter niet toe. Een grootschalige herziening is nodig voor een efficiënter gebruik van het luchtruim en het beperken van hinder. De herziening van het Nederlandse luchtruim is een ingewikkelde klus, waarvoor ook afstemming nodig is met onze buurlanden.

Vijf partners werken in het programma Luchtruimherziening samen om het luchtruim klaar te maken voor de toekomst:

  • ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
  • ministerie van Defensie
  • Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
  • Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK)
  • Eurocontrol/Maastricht Upper Area Control (MUAC)

Direct naar...

Opgave

Het programma Luchtruimherziening zorgt voor een integrale, toekomstbestendige inrichting en beheer van het luchtruim. Het is gebaseerd op een zorgvuldige afweging van publieke belangen, in samenwerking met (internationale) partners en in gerichte dialoog met de omgeving. 

De luchtruimherziening richt zich op:

  • meer capaciteit voor burgerluchtvaart en militaire luchtvaart;
  • beperken van de impact van vliegroutes op de omgeving (geluidshinder, CO2 en (ultra)fijnstof);
  • efficiënter gebruik en beheer van het luchtruim voor alle luchtruimgebruikers.

De behoeften van luchtruimgebruikers spelen een belangrijke rol bij de vorm en inhoud van de luchtruimherziening. Lees verder in de documenten over de integrale behoeftestelling luchtruimgebruik van 18 april 2019.

Meedoen

De herziening van het luchtruim is nodig om de uitdagingen van de toekomst aan te kunnen op het vlak van capaciteit, duurzaamheid en efficiëntie. Het programma kan alleen succesvol zijn als het wordt uitgevoerd met betrokkenheid van de omgeving. Dat betekent enerzijds een goed begrip van de behoeften/belangen en mogelijke oplossingen die de omgeving aandraagt. Anderzijds het goed op de hoogte houden van de omgeving van de actuele ontwikkelingen.

Het programma kent een participatieaanpak die gericht is op:

Bestuurlijke participatie

Periodiek bestuurlijk en ambtelijk overleg met de provincies. Lees verder over de participatie van provincies en gemeenten.

Gebruikersparticipatie

Verschillende, periodieke overleggen met luchtruimgebruikers zoals luchtvaartmaatschappijen, algemene luchtvaart, drones en militaire gebruikers.

Maatschappelijke participatie

In iedere provincie is een kerngroep Luchtvaart opgericht. De kerngroepen signaleren onder meer of de regio voldoende betrokken is bij de totstandkoming van de luchtruimherziening. In de kerngroep zit een vertegenwoordiger van de provincie en gemeenten, aangevuld met onder andere deelnemers namens bewoners, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast vinden er periodieke overleggen plaats met de regionale overlegorganen van de verschillende luchthavens.

Beslissen en besluiten

Vóór 2023 leidt de herziening van het luchtruim al tot tussentijdse verbeteringen in het luchtruim. De prioriteit ligt daarbij op het zoveel mogelijk verminderen van hinder als gevolg van de openstelling van Lelystad Airportdoor door verbeteringen aan te brengen op het huidige routeontwerp.

Ten tweede wordt in 2023 een aantal resultaten behaald die een grote verbetering betekenen in de capaciteit en benutting van het luchtruim. Het gaat om de herinrichting van het zuiden en oosten van het Nederlandse luchtruim voor vliegtuigen naar de Nederlandse luchthavens én de inpassing van een (grensoverschrijdend) militair oefengebied in het noorden van het Nederlandse luchtruim.

Tot slot komt er een roadmap voor het verder ontwikkelen van het luchtruim tussen 2023 en 2035.

Het programma luchtruimherziening is ingedeeld in verschillende fasen. Iedere fase wordt afgesloten met een beslissing door de twee verantwoordelijke bewindspersonen, dat inzichtelijk maakt hoe een beslissing tot stand is gekomen, wat de beslissing inhoudt en wat het vervolgtraject is.

Bekijk ook tijdlijn over de procedure en inspraak voor de herziening van het luchtruim.

1. Onderzoek (afgerond)

In de 1e fase zijn verschillende participatieactiviteiten uitgevoerd, waarbij veelal nauw is samengewerkt met het project voor de totstandkoming van de Luchtvaartnota. Er hebben onder andere regionale en landelijke themabijeenkomsten plaatsgevonden. Daarnaast is IenW via internetconsultatie en focusgroepen in gesprek gegaan met stakeholders over de toekomst van luchtvaart en de wijze waarop stakeholders betrokken willen worden. Deze fase is afgerond met de Startbeslissing Luchtruimherziening van 18 april 2019.

2. Verkenning

In deze 2e fase worden de oplossingsrichtingen (varianten) verkend en teruggebracht tot één voorkeursvariant eind 2020. Dat gebeurt in overleg met stakeholders. In deze periode wordt ook duidelijk welke projecten nodig zijn voor de doorontwikkeling van het luchtruim na 2023.

3. Planuitwerking

In de 3e fase werkt IenW de voorkeursvariant uit in een concreet plan. Ook worden projecten gepland en uitgevoerd voor de doorontwikkeling van het luchtruim na 2023.

4. Uitvoering

In de uitvoeringsfase vindt de daadwerkelijke implementatie van de voorkeursvariant plaats.

Resultaten

  • Winter 2021-2022: wegnemen van huidige belemmeringen om op de aansluitroutes van Lelystad Airport zoveel mogelijk ongehinderd door te klimmen.
  • 2023: herinrichting van het zuiden en oosten van het Nederlandse luchtruim voor vliegtuigen naar de Nederlandse luchthavens en de inpassing van een (grensoverschrijdend) militair oefengebied in het noorden van het Nederlandse luchtruim.
  • 2023-2035: verdere aanpassingen aan het luchtruim voor toekomstige ontwikkelingen, zoals elektrische en hybride vliegtuigen en onbemande systemen.

Documenten

Ga naar de overzichtspagina van documenten over de herziening van het luchtruim.